Publiek en privaat: samen in één ecosysteem

De shift van Public Value naar Shared Value lijkt steeds meer gemeengoed geworden. Daarom is een herontdekking van het samenspel van bedrijven en publieke instellingen volgens Eelco van Hout, Academic Director van de Executive Master for Public & Non-Profit Management bij TIAS, noodzakelijk. “De bankencrisis en recentelijk de coronacrisis maken nog maar weer eens duidelijk dat de publieke en private sector helemaal niet zonder elkaar kunnen.”

Lange tijd waren het publieke en private domein twee aparte werelden, gescheiden door tal van vooroordelen. De private sector was uit op winst en dacht alleen maar aan zichzelf, de publieke sector wilde alles volgens regeltjes doen waardoor ondernemen werd bemoeilijkt. Althans, zo leken ze vooral over elkáár te denken. “Nog steeds hebben deze domeinen dit soort beelden”, legt Van Hout uit. “De waarheid ligt natuurlijk ergens in het midden, maar door hieraan vast te houden wordt samenwerken bemoeilijkt of laten we zeggen, op z’n minst een uitdaging.”

Shared Value

Want in tegenstelling tot vijftig jaar geleden wordt er vaker naar gedeelde waarde, Creating Shared Value, gestreefd. “Daarbij gaat het simpel gezegd om twee dingen. Wat kan het bedrijfsleven niet alleen uit maatschappelijke verantwoordelijkheid toevoegen aan het publieke domein, maar juist door gewoonweg te doen waar ze bij gedijt: door excellent te ondernemen. En wat kunnen publieke instellingen op haar beurt betekenen voor de winstdoelstellingen en lange-termijnwaardecreatie van een bedrijf.” Maar wat als die eerder genoemde vooroordelen in de weg zitten, hoe kom je dan samen tot een bevredigend eindresultaat? “Een manier om tot Shared Values te komen is ecosystemisch denken. Deze benadering gaat ervan uit dat alle domeinen een eigen rol hebben in een ecosysteem. Zo houdt publiek rekening met het collectief en biedt diensten aan voor iedereen. Privaat kijkt juist meer naar het individu, de onderlinge verschillen en speelt daarop in. Het zijn andere uitgangspunten, maar ze hebben allebei hun eigen rol in het grotere geheel. Het mooie is dat ze elkaar bovendien versterken.”

Ecosystemisch denken

Lange tijd werd bijvoorbeeld vergrijzing in diverse regio’s in Nederland gezien als een probleem van de overheid, het publieke veld. “Maar kijk wat er gebeurt als bedrijven en overheden de handen ineenslaan. Door onder meer economische bedrijvigheid te stimuleren maak je een regio weer aantrekkelijk. Een mooi voorbeeld waarbij op een ecosystemische manier is gehandeld is de Brainportregio rondom Eindhoven. Deze regio kampte lange tijd met leegloop, maar is weer aantrekkelijk geworden omdat in de afgelopen decennia door samenwerking van overheden, bedrijven en kennisinstellingen veel nieuwe techbedrijven zijn neergestreken. Dit was dus met recht een publiek-private uitdaging.” Ecosystemisch denken vergt volgens Van Hout dus een totaalbenadering. “Als je bedrijven wil aantrekken is het zaak om zorg en scholing op orde te hebben èn een aantrekkelijk ondernemersklimaat te creëren. Dat heb je als overheid niet alleen in de hand. Dat kan alleen samen met het bedrijfsleven. Kortom, om een regio weer te laten floreren moeten de twee domeinen dus met elkaar samenwerken”

“Corona toont ons een superdelicate balans in ons ecosysteem”

Dat ze niet zonder elkaar kunnen maakt ook de huidige coronacrisis zichtbaar. “Kijk maar naar de horeca: toen die zijn deuren sloot om het aantal besmettingen terug te dringen hebben we ervaren hoe cruciaal de rol is van horecaondernemers voor onze samenleving. Ze blijken de smeerolie van de samenleving. Zij faciliteren letterlijk het ‘samenleven’: waar mensen samenkomen, ontspannen en sociale contacten opdoen. Corona toont ons een superdelicate balans in ons ecosysteem. Enerzijds ervaren ondernemers hoezeer ze afhankelijk zijn van de Nederlandse zorgsector en hoe sterk verbonden ze zijn aan wettelijke kaders waarin ze kunnen ondernemen. Overheden, op hun beurt, ervaren hoe snel en hevig het effect is van hun maatregelen op bedrijvigheid.” Van Hout benoemt de noodzaak van deze herontdekking. “Het fascineert mij dat sommigen nu pas de samenhang inzien. Die was er natuurlijk altijd al, maar wordt nu opnieuw ontdekt. Mijn verwachting is overigens dat de coronacrisis aanjager zal zijn van ecosystemisch denken. Juist omdat we inzien dat het met elkaar samenhangt denk ik dat men bereid is om meer moeite te doen voor gedeelde waardecreatie.”

Perspectief

Het inzicht dat publiek en privaat met elkaar samenhangen en elkaar kunnen versterken zou op scholen en universiteiten al bijgebracht moeten worden. “Vroeger was het zo dat een sociale opleiding weinig economische of ondernemersgerichte vakken aanbood. En bij economische studies werd weer weinig aandacht besteed aan maatschappelijke inbedding van bedrijven. Dat is nu aan het veranderen. Stapsgewijs, maar de verandering is wel ingezet. Het lijkt misschien een open deur, maar het is ongelofelijk belangrijk dat je weet hoe dat andere domein werkt en dat je daar vanuit jouw perspectief begrip voor hebt. Maar het is ook prima om in te zien dat er verschillen zijn. Die zijn er met een reden en hebben ook voordelen. Verschillen moeten dus zeker niet verguisd worden, sterker nog, je moet ze juist koesteren: want dàt is wat een ecosysteem laat werken.”

 



Framework van Entrepreneurial Ecosystems

Voor de verwezenlijking van de publieke waardepropositie wil je als professional of leidinggevende in het publieke domein bruggen bouwen tussen verschillende doelgroepen en stakeholders. Het Framework van Entrepreneurial Ecosystems kan je daar heel goed bij helpen.

In deze onepager gaat dr. Eelco van Hout onder andere in op:

  • De relevantie van dit model voor het publieke domein
  • Hoe je met dit model aan de slag kunt gaan
  • Best practice: wat levert ecosystemisch denken op in de praktijk?

 


 

© TIAS

Eelco van Hout is Associate Professor Strategie en Leiderschap in de Publieke Sector en Academic Director van de Executive Master for Public & Non-Profit Management aan TIAS School for Business and Society en zelfstandig adviseur. Van Hout doceert in tal van executive programma’s en company specific programma’s van TIAS. Vanuit zijn eigen bedrijf begeleidt hij strategie- en innovatietrajecten, verzorgt hij workshops, werkatelier en lezingen.