‘Niet het systeem maar de mensen maken de organisatie’

Op 9 maart organiseert The Midfield een seminar waarin inhoudelijk wordt ingegaan op de nieuwe Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen en welke mogelijkheden dit voor met de name publieke sector biedt. Spreker, docent Ondernemingsrecht en notaris Remco van der Kuijp licht een tipje van de sluier op.

Wat is er wettelijk gezien precies veranderd?
‘Eerder hadden alleen nv’s en bv’s de mogelijkheid om te kiezen voor een monistisch systeem. De overheid wilde dit voor alle organisaties gelijktrekken en dankzij een wetswijziging is dit dus ook voor de resterende rechtsvormen, zoals de vereniging en stichting, mogelijk geworden.’

Wat vind je ervan dat de publieke sector meer keuzevrijheid heeft gekregen?
‘De overheid wilde een professionaliseringsslag maken en dat er meer mogelijk is geworden is natuurlijk een goed uitgangspunt. Naast die keuzevrijheid zijn er ook enkele nieuwe elementen in de wet opgenomen zoals de Belet en Ontstentenis regeling, waarbij het straks voor stichtingen en verenigingen verplicht is om in de statuten aan te geven wat er wordt geregeld wanneer een bestuurder afwezig is.’

Je leest steeds vaker over de one tier board, waar komt dat systeem vandaan?
‘De one tier board, het monistische systeem, is overgewaaid uit de Angelsaksische cultuur. Hierbij zitten uitvoerende en niet-uitvoerende leden samen in één bestuur. In de Nederlandse cultuur is een dualistisch systeem, ook wel een two tier board genoemd waarin het bestuur en de raad dus juist los van elkaar staan, het meest gangbaar. Enkele grote organisaties in Nederland zoals Shell en Unilever hebben al heel lang een monistisch systeem.’

Wat is het voordeel van een monistisch systeem?
‘Groot verschil is dat bij een dualistisch systeem de Raad van Toezicht vier á vijf keer per jaar een vergadering heeft. Bij een monistisch systeem komen de uitvoerende en niet-uitvoerende bestuursleden een stuk vaker bij elkaar. Het hangt van de organisatie af hoe vaak dat uiteindelijk is, maar het zou bij wijze van spreken dus ook dagelijks kunnen zijn wat betekent dat je je als raad meer met de organisatie kunt bemoeien.’

Is dat vaker bemoeien ook nodig bij een stichting of vereniging?
‘Dat hangt ervan af. Als het een relatief kleine stichting of vereniging misschien niet. Maar ook deze rechtsvormen kunnen groot zijn, denk aan een ziekenhuis of een grote scholenvereniging. Een organisatie moet uiteindelijk voor zichzelf bepalen welke vorm het beste bij ze past.’

Wat is het nadeel van een monistisch systeem?
‘Je staat als raad een stuk dichterbij de uitvoerende bestuurder. Dat heeft als nadeel dat je misschien minder goed objectief en kritisch naar de uitvoerende bestuurder kunt kijken.’

Is één van de systemen beter?
‘Nee, het één is niet beter dan het ander en het vraagt organisatorisch veel om over te gaan op een ander systeem. Uiteindelijk gaat het ook niet om het systeem, maar om de mensen. Die maken de organisatie.’

Meer weten over de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen of wat de Belet en Ontstentenis regeling voor uw organisatie betekent? Op 9 maart organiseert The Midfield het seminar ‘Toezicht houden over een andere boeg?’. Remco van der Kuijp (docent Ondernemingsrecht aan de Erasmus en notaris) en Rienk Goodijk (hoogleraar Governance VU) gaan in op de wetswijziging en wat dit voor toezichthouden in met name de publieke sector betekent. Klik hier om aan te melden voor het evenement.