‘Dien gewoon! Je bent als bestuurder slechts een passant’

Pieter Wijnsma’s tweede boek kwam begin februari uit. Anders dan in ‘Onvrijwillig’, waarin het draait om wat het vertrek van een bestuurder concreet voor die bestuurder en de organisatie betekent, gaat ‘De Goede Bestuurder’ vooral in op de ethische kant van governance.    

Waarom moest dit boek er komen?
‘Anderhalf jaar geleden ben ik gepromoveerd op de ethiek van het besturen van een zorginstelling. In deze sector is een groot spanningsveld tussen enerzijds ethische vragen zoals ‘waar doen we het voor’ en anderzijds de marktwerking. In het boek ga ik hier dieper en voor een veel bredere doelgroep op in.’

Dat spanningsveld lijkt me door de huidige pandemie bijzonder actueel.
‘Bestuurders worstelen inderdaad met keuzes maken. Uit recent onderzoek blijkt dat de zorg meer geneigd is tot samenwerken en meer nadenkt over haar rol voor de samenleving dan voor de coronapandemie. Want waar doet een ziekenhuis het eigenlijk voor? Gaat het om winst of willen ze mensen beter maken?’

Waarom is de vraag ‘waar doen we het voor’ zo belangrijk?
‘Wat ik sterk vind aan de retoriek tijdens de inauguratie van Joe Biden is dat hij steeds terugkwam bij de vraag waar hij het voor doet. Het lijkt iets triviaals, maar juist door steeds terug te gaan naar de essentie zie je het grotere verband en dat is voor een bestuurder heel waardevol.’

Wat is volgens jou een goede bestuurder?
‘Een goede bestuurder stelt zich dienstbaar en zorgzaam op. Andere vragen naast waar doen we het voor, zijn hoe kan een bestuurder zijn organisatie dienen en wat draagt hij bij aan de maatschappij? Natuurlijk moet er geld worden verdiend, maar je organisatie is meer dan alleen een geldmachine. Je hebt als bestuurder ook een moreel kompas en mag de sociale aspecten niet uit het oog verliezen.’

Is een goede bestuurder ook een goede leider?
‘Het wordt inderdaad nog wel eens afgezet tegen goed leiderschap, maar bij een goede bestuurder denk ik aan nederigheid. Dien gewoon en wees dankbaar, want uiteindelijk ben je slechts een passant. Neem Donald Trump, die deed het alleen voor de status, het geld en de macht. Zijn ego was duidelijk veel te groot voor zijn taak.’

Trump is dus geen goede bestuurder, wie vind je wel een goede bestuurder?
‘In het boek stel ik twee uitersten tegenover elkaar, maar bespreek ook dat het in de praktijk een grijs gebied is. Kijk naar het boek ‘Het grote gevecht’ over Paul Polman van Unilever. Daaruit blijkt dat er ideële doelen kunnen zijn, maar dat het nog knap lastig is die te bereiken. Goed besturen is een zoektocht.’

En één die nooit klaar is?
‘Ja dat zeker. In de zorg is de vraag wat is een goede dokter een voortdurende discussie. Moet ik als chirurg maagverkleiningen blijven doen of moeten we meer doen aan gezondheidspreventie om overgewicht te voorkomen? Die vraag ‘wanneer doe ik het goede voor de samenleving’ leeft bij alle besturen, ook in de profitsector. Ik hoop in elk geval dat men inziet dat een organisatie bestaat bij de gratie van haar omgeving. Kennis, infrastructuur, milieu zijn een geschenk en daar moet je als bestuurder zuinig op zijn.’

Nieuwsgierig? Klik hier voor een uitgebreid artikel door Pieter Wijnsma in Goed Bestuur en Toezicht over de ethiek van besturen. Boek bestellen? Dat kan hier


 

©Echt Mooij fotografie

Pieter Wijnsma is van origine psycholoog. Hij heeft dertig jaar ervaring in management- en bestuursfuncties in de gezondheidszorg en biedt coaching en begeleiding van uiteenlopende groepen, zoals zorgbestuurders en interne toezichthouders. In 2019 promoveerde hij op de ethiek van het besturen. Pieter schreef met Hildegard Pelzer en Monika Milz het boek ‘Onvrijwillig’, in 2021 kwam zijn tweede boek ‘De Goede Bestuurder’ uit.