Commissarissen in het familiebedrijf hebben niets te vertellen….Of?

Het familiebedrijf is de hoeksteen van het Nederlandse bedrijfsleven. Oude familiebedrijven hebben vaak een uitgebalanceerde governance. Er is nagedacht over succession planning, er is een administratiekantoor en bij grotere ondernemingen vinden we een raad van commissarissen.

Maar soms gaat het fout. Dga’s, de sleutel in het familiebedrijf kunnen ook heel koppig zijn bijvoorbeeld in hun strategiekeuze en in de keuze van een opvolger. Zelfs als dat ten koste van hun onderneming gaat. Denk aan reisbureau OAD en de Blokkergroep, waar opvolgingsproblemen samenvielen met disrupties in de markt.

Zoektocht naar erkenning

Gerard Plechelmus Sanderink (Weerselo 1948), self made ondernemer, creëerde een van de grootste ondernemingen van Nederland. Onder eigen regie bouwde hij het IT-bedrijf Centric, werd hij eigenaar van het beursgenoteerde Oranjewoud (98%), de adviesbedrijven Antea en rail-infra-bedrijf Strukton. Op de regionale tv zien we hem als een verlegen bewoner van Twente met een groot hart voor de regio die ondanks zijn succes bescheiden is gebleven. Hij woont nog steeds in zijn ouderlijk huis en verklaart zijn energie uit een eeuwige zoektocht naar erkenning. Zijn gezondheid ziet hij als kwetsbaar, na een hartaanval op jonge leeftijd.

Ondanks alle successen verkeren zijn ondernemingen al een jaar in een ernstige crisis sinds de dga onder invloed raakte van een nieuwe relatie die op sleutelposities in de organisatie terecht kwam. Daarmee is de onderneming in gevaar geraakt. Het verliest haar gedesillusioneerde management en haar reputatie krijgt een knauw. Grote klanten zoals DNB, AFM en de overheid eisen ingrijpen in het management. De commissarissen grijpen uiteindelijk ook in. Sanderink treedt terug uit de operationele directie van de ondernemingen, maar de problemen zijn daarmee nog niet opgelost.

In een familiebedrijf

Commissaris zijn in het familiebedrijf kan een uitdagende functie blijken. De dga heeft als grootaandeelhouder de formele macht over de organisatie. Er zijn een aantal universele aandachtspunten:

  1. Is er een management succession plan dat ten volle geaccepteerd is door de dga? Ondernemers kunnen soms geen afstand nemen van hun bedrijf. De onderneming is hun levenswerk.
  2. Is er een langetermijnplan betreffende de zelfstandigheid. Heeft de onderneming de technologie, het management en de financiële slagkracht om zelfstandig door te gaan? Wat zijn de wensen van de familie?
  3. Wat zijn de kwetsbaarheden qua strategie en risico?
  4. Evalueer met regelmaat de vertrouwensrelatie van de raad van commissarissen met de dga, maar ook met het key-managementteam en de ondernemingsraad.
  5. Zorg voor een duurzame governance en voorkom kwetsbaarheden ten aanzien van het aanstellen van het management, overnames, de overdracht van aandelen.
  6. Evalueer de eigen RvC qua competenties en gezag. Kan de RvC indien nodig haar verantwoordelijkheid nemen in tijden van crisis?

 

De ondernemer speelt in het familiebedrijf de hoofdrol, maar uiteindelijk gaat het om het belang van de onderneming en ieder daarbij betrokken. Plechelmus, de ondernemende missionaris van Twente wordt nog steeds in Oldenzaal vereerd. Zal de ondernemer die zoveel voor de regio betekent heeft uiteindelijk ook zijn erkenning in een standbeeld vinden?

Door: Jan Stolker

Vanaf 12 maart valt er weer een Goed Bestuur en Toezicht bij u op de mat. Het thema van de eerste editie van 2021 is familiebedrijven. 

 


 

Bron: EGI – Erasmus Universiteit

Jan Stolker studeerde bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en werkte ruim twintig jaar in het management bij ABNAMRO. Daarna specialiseerde hij zich in herstructureringen. Sinds 2009 is hij directeur van het Erasmus Governance Instituut (EGI) en programmadirecteur van de governance programma’s van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarnaast is Stolker onafhankelijk adviseur op het gebied van ondernemingsstrategie en corporate governance. Hij vervulde functies als commissaris in een diversiteit van ondernemingen, waaronder familiebedrijven.